Ισιώστε τον Άξονα του Νου, Όχι Μόνο τον Σύρτη

Όταν ακούμε τη λέξη κανόνες, σκεφτόμαστε πρώτα το «μην κάνετε». Μη σκοτώνετε, μην κλέβετε, μην ψεύδεστε — αυτές οι διδασκαλίες είναι ένας πολύτιμος φράχτης που εμποδίζει την πράξη να κυλήσει προς λάθος τόπο. Όσο η κατεύθυνση του νου ακόμη ταλαντεύεται, δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε αυτό το σαφές κριτήριο επιπόλαια.

Όμως οι καθαροί κανόνες που καλλιεργεί ένας μποντισάτβα προχωρούν ένα βήμα παραπέρα από το να θυμάται κανείς έναν μακρύ κατάλογο απαγορεύσεων. Το απόσπασμα που διαβάσαμε σήμερα από το Σεονμούν Τζονγκνό, τον ορθό δρόμο του Σεόν, εξηγεί αυτή την ουσία ως καθαρότητα που έχει αφήσει τη διακρίνουσα σκέψη. Σε κάθε στιγμή θέασης, ακοής, αίσθησης και γνώσης, δεν χωρίζει πια τα πράγματα με απληστία, μίσος και πλάνη, κι έτσι μένει λιγότερος χώρος για να ριζώσει και να μεγαλώσει ένας ανώφελος νους.

Φανταστείτε μια ξύλινη πόρτα που κρέμεται στραβά. Στην αρχή, για να μην ανοίγει μόνη της, πρέπει να βάλετε έναν σύρτη απ' έξω και να στηρίξετε μια σφήνα από κάτω. Ο σύρτης και η σφήνα είναι απαραίτητα μέσα που κρατούν την πόρτα. Όμως αν η κάσα και ο ίδιος ο άξονας του μεντεσέ παραμένουν στραβά, η προσθήκη κι άλλων σύρτων δεν θα ισιώσει από μόνη της την πόρτα. Αυτό που τελικά χρειάζεται διόρθωση είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο γυρίζει η πόρτα.

Η πρακτική είναι το ίδιο. Όταν οι κανόνες συγκρατούν το σώμα και τον λόγο, ο νους ηρεμεί. Όταν ο νους ηρεμεί, γεννιέται γαλήνη, και όσο η γαλήνη βαθαίνει, η σοφία γίνεται διαυγής — βλέπει τα πράγματα κοντά σ' αυτό που πραγματικά είναι, αντί να τα στρεβλώνει προς την επιθυμία μας. Γι' αυτό οι κανόνες, η γαλήνη και η σοφία δεν είναι τρία ξεχωριστά θέματα, αλλά ένας μόνο δρόμος.

Διδάσκεται πως όταν η σοφία απελευθερώνει τον νου από το να παρασύρεται από τη γέννηση και το σβήσιμο, κάποιος φτάνει στην απελευθέρωση· μέσω της απελευθέρωσης βλέπει τη φύση του Βούδα· κι ο τόπος όπου η φύση του Βούδα φαίνεται καθαρά οδηγεί παραπέρα στη μεγάλη νιρβάνα. Το πρωτότυπο κείμενο στη φωτογραφία του βιβλίου δηλώνει καθαρά αυτή τη σειρά: επειδή φτάνει κανείς στην απελευθέρωση, βλέπει τη φύση του Βούδα· επειδή βλέπει τη φύση του Βούδα, φτάνει στη μεγάλη νιρβάνα. Οι καθαροί κανόνες είναι το πρώτο βήμα αυτού του μακρού δρόμου, κι επίσης το έδαφος που κρατά μέσα του ολόκληρο τον δρόμο.

Εδώ, το να αφήνει κανείς τη διακρίνουσα σκέψη δεν πρέπει να παρεξηγηθεί ως άδεια να πράττει όπως θέλει. Το να ισχυρίζεται κανείς μόνος του πως ο νους είναι ήδη καθαρός, και γι' αυτό να παραλείπει τους βασικούς κανόνες, μοιάζει με το να πετάξει τον σύρτη ενώ η πόρτα είναι ακόμη στραβή. Η σωστή σειρά είναι να κρατά κανείς πιστά το εξωτερικό κριτήριο, εξετάζοντας ταυτόχρονα την απληστία, το μίσος και την πλάνη που γεννούν την ίδια την πράξη.

Όταν ο άξονας του νου ισιώνει, η ενάρετη πράξη γίνεται φυσική κατεύθυνση αντί για κάτι εξαναγκασμένο. Παρ' όλα αυτά, μη θεωρείτε τον εαυτό σας ήδη ολοκληρωμένο. Οι καθαροί κανόνες ξεκινούν επιλέγοντας κάτι που είδατε ή ακούσατε σήμερα, και κοιτάζοντας ειλικρινά τι κρατήσατε και τι απωθήσατε εκείνη τη στιγμή.