Hãy buông bỏ ranh giới cứng nhắc chia cách chúng ta

Trong không gian rộng mở không có đường nối nào mãi mãi chia “phía tôi” khỏi “phía bạn”. Núi, cây và con người hiện hữu trong những hình dáng khác nhau, nhưng không gì tồn tại đơn độc bên ngoài các mối quan hệ. Không khí và ánh sáng, lời nói và lao động, sự chăm sóc và lựa chọn lưu chuyển giữa chúng ta, cùng tạo nên đời sống hiện tại.

Nói rằng giác ngộ không tách rời toàn thể Pháp giới không có nghĩa là xoá bỏ mọi khác biệt. Chúng ta cần tôn trọng đời sống và trách nhiệm riêng của mình và của người khác, đồng thời buông sự cố chấp rằng chúng ta hoàn toàn tách biệt nhau. Lời nói và hành động của tôi chạm đến người khác; những điều kiện sống của các chúng sinh khác cũng tác động trở lại đời sống của tôi.

Giáo lý Hoa Nghiêm chỉ ra rằng tâm, Phật và chúng sinh không phải ba thực thể cố định, tách biệt; qua đó cho thấy sự vận động của tâm và thế giới tiếp xúc với nhau. Tâm diễn giải thế giới; sự diễn giải ấy trở thành lời nói và hành động; những hành động ấy làm đổi thay điều kiện sống của các chúng sinh khác. Những đổi thay đó lại trở về với chúng ta, nên giác ngộ không phải kiến thức cất giữ cho riêng mình, mà là trí tuệ hiển lộ trong mối quan hệ.

Một tâm như hư không soi rõ mọi hiện tượng mà không bám chấp vào bất kỳ điều gì. Khi niềm vui đến, tâm nhận biết niềm vui; khi khó khăn đến, tâm nhìn rõ khó khăn. Tâm không biến cảm xúc hay phán xét nhất thời thành chân lý vĩnh viễn. Không bám chấp không khiến ta thờ ơ; nhờ vậy ta có thể nhìn rộng hơn và đáp lại thích hợp hơn.

Buông bỏ phán xét chia rẽ không đồng nghĩa với xóa nhòa thiện ác, trách nhiệm hay những ranh giới bảo vệ an toàn. Hành vi gây hại cần được dừng lại rõ ràng, và khoảng cách cần thiết phải được giữ gìn. Tu tập là không vì một lỗi lầm mà ghét bỏ toàn bộ con người của ai đó, cũng không đẩy họ ra ngoài Pháp giới chỉ vì họ khác với tiêu chuẩn của chúng ta.

Khi tâm thấy bế tắc, hãy nhìn vào cảnh tiếp theo mà lời nói và hành động bạn định làm sẽ tạo nên. Hãy cân nhắc câu nói này sẽ chạm đến lòng người khác và lựa chọn tiếp theo của họ ra sao, cũng như sự tiện lợi bạn chọn có thể để lại gánh nặng gì cho người khác và môi trường. Lần theo con đường của một hành động mà bạn tưởng chỉ dừng ở mình, những mối liên hệ trước đây chưa thấy sẽ hiện ra.

Giác ngộ không phải một cảnh giới đặc biệt ở xa, mà là tâm không ngăn ngại, thấy đúng sự kết nối ngay tại đây và lúc này. Hãy giữ những khác biệt cần thiết và ranh giới bảo vệ, đồng thời buông cách chia phe cứng nhắc đang chặn mọi lối đi giữa chúng ta. Ngay cả một ranh giới từng là bức tường ngăn cách cũng có thể trở thành nguyên tắc mở lối, để trách nhiệm và sự quan tâm được lưu thông.