De vrijheid om nooit meer het huis van geboorte en dood te bouwen

Levende wezens bouwen een huis met onwetendheid, houden dat huis gaande met begeerte en bouwen door gehechtheid opnieuw een nieuw huis. Doordat onwetendheid, begeerte en gehechtheid op elkaar aansluiten, brengen ze telkens opnieuw geboorte en dood voort. Wanneer je aan één gedachte vasthoudt, komt er een andere gedachte op; wanneer één verlangen is vervuld, wordt er een nieuw verlangen geboren. Zo, opgesloten in een huis dat je zelf hebt gebouwd, doorloop je steeds opnieuw geboorte, dood en wedergeboorte.

De Boeddha beoefende gedurende vele levens en zocht de bouwer van het huis. Toen hij uiteindelijk ontwaakte, zag hij helder wie de bouwer was. Hij doorgrondde volledig dat de bouwer de begeerte is en dat de fundamentele oorzaak die het huis draagt, de onwetendheid is.

Alle dakspanten waren gebroken en zelfs de nokbalk van het dak was ingestort. Er bleef geen materiaal over om een huis te bouwen, en ook geen gehechtheid die een huis wilde bouwen. Het was niet alleen zo dat één huis was gevallen; de oorzaken die ertoe leiden dat er opnieuw een huis wordt gebouwd, waren volledig uitgedoofd.

Gedachteloosheid betekent niet simpelweg dat je gedachten wegdoet; het betekent dat je niet door gedachten gebonden wordt. En de uiteindelijke gedachteloosheid is de toestand waarin de wortel van de onwetendheid volledig is doorgesneden en het huis van geboorte en dood nooit meer wordt gebouwd. Het instorten van een huis alleen voltooit het ontwaken niet. Pas wanneer de oorzaken die opnieuw een huis zouden bouwen niet meer opkomen, is er ware bevrijding.

Blijf daarom als beoefenaar niet steken in het wegnemen van elke afdwalende gedachte afzonderlijk. Kijk grondig waar die afdwalende gedachte opkomt en waarop ze steunt om voort te duren. Neem dan haar fundamentele oorzaak weg.

Wanneer de onwetendheid uiteindelijk verdwijnt en de begeerte is uitgeput, is er niets meer om vast te grijpen en niets om weg te werpen. Je bereikt een vrije toestand zonder plek om te verblijven en zonder iemand die er verblijft. Dit is volledige bevrijding.

"Bouwer van het huis, ik heb je gezien. Je zult nooit meer een huis bouwen."

Deze verklaring bevat het inzicht dat je nooit meer wordt meegesleurd in de kringloop van wedergeboorte en dat je er volledig aan bent ontkomen. Je kunt deze leer ook beschouwen in samenhang met de Seon-boeddhistische leer van de ware lijn van gedachteloosheid. Gedachteloosheid, bevrijd van alle afdwalende gedachten, hangt samen met het ontwaken van het zien van je ware natuur. De verklaring dat de bouwer van het huis is gezien en dat hij niet meer zal bouwen, kun je ook opvatten als een openbaring van de betekenis van de ware lijn van gedachteloosheid.

Om een huis te bouwen zijn veel materialen nodig. Zoals een huis niet zonder materialen wordt opgetrokken, zo zijn er oorzaken voor de kringloop van geboorte en dood waarin je dit lichaam ontvangt, wordt geboren en sterft. Afdwalende gedachten, onwetendheid en gehechtheid worden de materialen om het huis te bouwen en houden de kringloop telkens opnieuw gaande. Zolang die oorzaken blijven bestaan, kun je niet vrij zijn van lijden.

Maar als je die oorzaken tot op de wortel wegneemt, word je niet opnieuw geboren en kun je volledig bevrijd worden. Zo kijk je naar de betekenis van de bevrijding die de Boeddha onderwees, in samenhang met de ware lijn van gedachteloosheid. Kijk op de plek waar een gedachte opkomt naar de gehechtheid en onwetendheid die die gedachte vasthouden, en snijd de wortel door die je het huis van geboorte en dood opnieuw laat bouwen.