ปล่อยวางการคาดเดา และมองสิ่งต่าง ๆ ตามที่เป็นจริง

เรามักไม่รู้อย่างถ่องแท้ แต่ก็มักแบ่งแยกสิ่งต่าง ๆ ได้ง่าย ๆ ว่าถูกหรือผิด โดยอาศัยเพียงการคาดเดาอันคลุมเครือ คำสอนวันนี้กล่าวถึงเรื่องนี้ผ่านประโยคหนึ่งที่ยกมา ว่าเมื่อแบ่งแยกและสรุปผลจากการคาดเดาที่ไม่ชัดเจนและคลุมเครือ ย่อมไม่พ้นที่จะผิดเพี้ยนไปอย่างมาก แม้แต่ข้อโต้แย้งที่ยืนกรานว่าฝ่ายหนึ่งต่างจากอีกฝ่ายอย่างไร ก็เกิดขึ้นเพียงเพราะยังไม่บรรลุการตื่นรู้อย่างสมบูรณ์เท่านั้น

คำสอนเปรียบเทียบขณะที่สิ่งหนึ่งเกิดขึ้นกับคลื่นลูกหนึ่ง เมื่อคลื่นลูกหนึ่งก่อตัวขึ้น คลื่นนับไม่ถ้วนก็ตามมา และกล่าวว่าคลื่นนับหมื่นอาจต่อเนื่องไปได้ไม่สิ้นสุด เช่นเดียวกัน เมื่อความคิดหนึ่งเบี่ยงเบนไป มันก็จะเชื่อมต่อกันไปเรื่อย ๆ จนยากที่จะหลุดออกมาได้

คำสอนนี้หนักแน่นมาก กล่าวว่าไม่ควรให้ความคิดใด ๆ เกิดขึ้นเลย ถึงขั้นบอกว่าอย่าคิด แต่ในขณะเดียวกันก็กล่าวว่าความคิดนั้นย่อมเกิดขึ้นเป็นธรรมดา จึงบอกให้ตัดมันทิ้งตรงจุดที่มันเกิดขึ้น และตัดซ้ำแล้วซ้ำเล่าอยู่เสมอ กล่าวว่าแม้ในภาวะที่ประณีตที่สุด หากความคิดที่ว่า "ฉันมาถึงจุดนี้แล้ว" ผุดขึ้นมาแม้เพียงเล็กน้อย ก็ยังไม่ใช่ของแท้

คำสอนถึงขั้นกล่าวว่าต้องมองโดยปราศจากความโลภ ปราศจากความคิดแบ่งแยก ปราศจากความยึดติด ปราศจากความคิดใด ๆ ทั้งสิ้น แม้จะยังไม่ตื่นรู้ในทันที ก็กล่าวว่านี่คือเวลาแห่งการเรียนรู้ว่า การตัดสินที่เกิดขึ้นขณะยังยึดติดหรือผูกพันอยู่ในชีวิตประจำวันนั้น ย่อมไม่พ้นที่จะผิดเพี้ยนไป ในที่นี้ ขอนำคำสอนนั้นมาปรับให้อยู่ในขนาดที่ลองทำได้เพียงครั้งเดียวในวันนี้ นั่นคือ รู้ทันขณะที่กำลังจะตัดสินด้วยการคาดเดา และไม่ต่อเชื่อมความคิดนั้นออกไปอีก