Til de sluier op en zie de oorspronkelijke wijsheid
In de leer van vandaag kijkt de ontwaakte naar alle wezens en beschouwt het als zowel aangrijpend als wonderbaarlijk dat iedereen het vermogen heeft om wijsheid te openbaren, maar deze misschien niet herkent. De lering drukt daarom de vastberadenheid uit om het pad van de wijzen te tonen en wezens te helpen vrij te worden van waanideeën en gehechtheid. In plaats van schriftuurlijke bewoordingen die door automatische transcriptie onzeker zijn geworden, als een exact citaat te presenteren, zullen we de centrale betekenis ervan in de huidige praktijktaal beschouwen.
Hier betekent onwetendheid niet eenvoudigweg het hebben van weinig kennis of het ontbreken van intelligentie. Het betekent de vertroebeling van de geest die vasthoudt wat verandert alsof het blijvend is, één deel als het geheel behandelt en onze gevoelens en gedachten verhardt tot feiten zelf. We zien gemakkelijk alleen wat we willen zien en herhalen bekende oordelen zonder te merken dat ze een sluier zijn geworden.
Waanvoorstellingen vergroten een gedachte die nog niet is bevestigd totdat deze werkelijkheid lijkt. Gehechtheid zorgt ervoor dat we die gedachte, dat gevoel of die positie vasthouden als ‘de mijne’. Dan wordt het moeilijk om de omstandigheden van de ander te zien, de vele omstandigheden die de situatie hebben gevormd, of een ander pad dat nog voor ons openstaat. De oorspronkelijke wijsheid is niet verdwenen; lagen die door de geest zijn toegevoegd, vertroebelen ons zicht.
Het oplichten van de sluier betekent niet dat we gedachten met geweld moeten uitwissen of onze emoties moeten haten. Begin met de vraag: “Wat heb ik feitelijk bevestigd en wat heb ik als interpretatie toegevoegd?” Als er verlangen, woede of angst opkomt, duw het dan niet weg alsof het een zonde is. Herken het als een gemoedstoestand die door omstandigheden is ontstaan. Hoe duidelijker we het zien, hoe meer ruimte we hebben om ons niet meteen te laten meeslepen.
Zeggen dat iemand die ontwaakt is het pad onderwijst, betekent niet dat iemand van buitenaf kant-en-klare wijsheid in ons legt. Door het juiste spreken en handelen te cultiveren, de geest tot rust te brengen en te oefenen op een manier die oorzaken en gevolgen verlicht, gaan we zien wat we voorheen niet konden zien. Een leraar wijst het pad aan, maar het stap voor stap bewandelen en zelf toetsen is de verantwoordelijkheid van ieder persoon.
De leerstelling dat alle wezens de mogelijkheid hebben om te ontwaken, vraagt ons ook om op niemand neer te kijken. Definieer jezelf niet door te zeggen: “Ik ben gewoon iemand die dit niet kan.” Verhard je kijk op een ander niet door te zeggen: ‘Die persoon zal nooit veranderen.’ Vertrouwen in mogelijkheden is noch zelfgenoegzaamheid, noch superioriteit. Het moet leiden tot compassie die zowel onszelf als anderen respecteert en gezonde veranderingen ondersteunt.
Ook mogen de woorden ‘oorspronkelijke wijsheid’ niet worden opgevat als een verklaring dat we al volledig ontwaakt zijn. Net zoals een stoffige spiegel zichzelf niet helder maakt, moeten terugkerende waanvoorstellingen en gehechtheid steeds opnieuw worden onderzocht. Dit is ook de reden waarom we meer dan eens naar dezelfde lering luisteren. Wanneer we het begrip van gisteren opnieuw bevestigen in de woorden en daden van vandaag, verdiept kennis zich in de praktijk.
Zoek naar één ding dat je geest vandaag versluiert. Het kan een oordeel zijn dat je al heel lang vasthoudt, een verlangen naar erkenning, of een angst die moeilijk los te laten is. In plaats van te proberen het in één keer te elimineren, scheid feiten van interpretatie, luister nog eens naar iemand anders en kies een medelevende actie die nu beschikbaar is. Waar één laag wordt losgelaten, openbaart wijsheid zich als richting voor het leven.
Alle wezens hebben het vermogen om wijsheid van ontwaken te onthullen, maar onwetendheid, waanvoorstellingen en gehechtheid kunnen ons ervan weerhouden deze te zien. Vertrouwen op de oorspronkelijke wijsheid betekent niet dat je moet stoppen alsof alles al voltooid is. Oefening is om te zien wat de geest nu versluiert, deze laag voor laag los te laten en wijsheid om te zetten in medelevende actie.