Bilgelik Kimseyi Terk Etmez

Engin boşluk tek bir yerde kalmaz; her şeyi kucaklar. Yalnızca temiz olanı alıp rahatsızlık vereni itmez. Tathagata'nın bilgeliğinin eşitliğinden söz ederken de anlatılan budur. Yalnızca şu anda görünen yetenek ve kusurlara bakarak bir varlığı değerli, diğerini yararsız saymaz.

Eşitlik, herkese bütünüyle aynı biçimde davranmak demek değildir. Kuru toprağın suya, zayıf bir sapın desteğe, zaten güçlü duran bir ağacın ise kendi başına büyüyecek alana ihtiyacı vardır. Bilgelik, aynı miktar ve yöntemde diretmek yerine, şu anda neyin gerektiğini ayırt eden şefkatli ustalıklı araç (upaya) olarak işler.

Büyük bir ağacın pek çok dal ve yaprağa büyüme alanı açması gibi, bilgelik de iyi niyet ve eylemlerin gelişeceği koşulları sağlar. Kimi ağaç önce yapraklanır, kiminin gövdesini güçlendirmesi daha uzun sürer. Bu farklı zamanları aceleyle başarısızlık ve başarı diye ayırmadığımızda büyümeyi daha bilgece destekleyebiliriz.

Deniz birçok akarsuyu kabul ettiği gibi, onları kucaklayacak kadar geniş bir zihinde dinginlik vardır. Ancak kabul, yanlış davranışı ele almadan bırakmak ya da zararlı davranışa göz yummak değildir. Ateş ve rüzgâr imgelerinin hatırlattığı üzere, açgözlülük, öfke ve yanılgıyla beslenen eylemleri kararlılıkla durdurmalı; iyi bir zihnin barınacağı koşulları özenle korumalıyız.

Bilgeliğin özünde mevcut olduğunu söylemek, “Ben zaten kusursuzum” iddiası ya da değişmez kişisel bir ruh varsayımı olarak anlaşılmamalıdır. Beden ve zihin, neden ve koşullara bağlı olarak durmadan değişir. Bunun anlamı, hiçbir varlığın farkındalık ve şefkat olanağından sonsuza dek dışlanmadığı ve uygulama ile doğru koşullar sayesinde bu olanağın hayatımızdaki davranışlarda biçim bulabileceğidir.

Bir başkasının değişimi yavaş olduğunda kolayca hüküm veririz. “O zaten böyle” ya da “Ne söylesem boş” diyerek çizgi çekebiliriz. Kendimize de “Benim yapabileceğim ancak bu kadar” etiketini yapıştırırız. Oysa bilgece bakım, daha hızlı büyüsün diye dalları çekiştirmez. Güneş ve su, destek ve bekleyiş arasında, şu anda gereken tek şeyi arar.

Birinden vazgeçmemek, onun bütün yükünü taşımak demek değildir. Kişinin tümünü kusurlarına indirgemeden zararlı davranışa sınır koymalıyız. Şefkatli ustalıklı araç bazen yakından yardım etmek, bazen mesafeyi korumak, bazen de sessizce beklemek olabilir.

Bilgelik, büyük açıklamalardan çok bir insana nasıl davrandığımızda görünür. Bugün anlamakta zorlandığınız birine bir kez daha bakın ve onu kendi ölçülerinize uydurma isteğinizi bırakmayı deneyin. Kimseyi terk etmeden zararlı olanı kararlılıkla durdurmak ve iyi bir olanağın büyüyeceği tek bir koşul eklemek, bugünün uygulamasıdır.