Doğum ve Ölüm Evini Bir Daha Yapmama Özgürlüğü

Canlılar cehaletle bir ev yapar, o evi tanhayla sürdürür, bağlanmayla yeniden yeni bir ev yapar. Cehalet, tanha ve bağlanma birbirine bağlandıkça doğumu ve ölümü tekrar tekrar getirir. Tek bir düşünceye yapıştığında başka bir düşünce belirir; bir istek karşılandığında yeni bir istek doğar. Böylece kendi yaptığın evin içine kapanıp doğum, ölüm ve yeniden doğuşu tekrar tekrar yaşarsın.

Buddha birçok yaşam boyunca çalışarak ev yapıcıyı aradı. Sonunda uyanışa ulaştığında ev yapıcının kim olduğunu açıkça gördü. Ev yapıcının tanha olduğunu, evi ayakta tutan temel nedenin ise cehalet olduğunu bütünüyle idrak etti.

Bütün merteklerin hepsi kırıldı, çatının mahyası bile çöktü. Ev yapmaya malzeme de kalmadı, ev yapmak isteyen bağlanma da kalmadı. Yalnızca bir ev yıkılmadı; evi yeniden yaptıran nedenlerin kendisi tümüyle söndü.

No-thought, düşünceleri yalnızca ortadan kaldırmak demek değildir; düşüncelere bağlanmamak demektir. Nihai no-thought ise cehaletin kökünün tümüyle kesildiği ve doğum ölüm evinin bir daha yapılmadığı hâldir. Evin yıkılması tek başına uyanışı tamamlamaz. Evi yeniden yaptıracak nedenler belirmediğinde gerçek kurtuluş vardır.

Bu yüzden bir çalışma sahibi olarak kuruntu düşünceleri tek tek gidermekle yetinme. O kuruntu düşüncenin nerede belirdiğine ve sürmek için neye yaslandığına derinlemesine bak. Sonra onun temel nedenini ortadan kaldır.

Sonunda cehalet yok olup tanha tükendiğinde tutulacak da atılacak da bir şey kalmaz. Duracak yerin de orada duran kişinin de olmadığı özgür bir hâle ulaşırsın. Tam kurtuluş budur.

"Ev yapıcı, seni gördüm. Bir daha ev yapamayacaksın."

Bu bildiri, bir daha yeniden doğuş döngüsüne sürüklenmeyeceğinin ve ondan tümüyle çıktığının idrakini taşır. Bu öğretiye Seon Budizmi'nin no-thought'ın gerçek geleneği öğretisiyle bağlantılı olarak da bakabilirsin. Bütün kuruntu düşüncelerden özgürleşen no-thought, gerçek doğanı görme uyanışıyla bağlantılıdır. Ev yapıcıyı görüp onun bir daha ev yapmamasını sağlayan bildiri, no-thought'ın gerçek geleneğinin anlamını açığa çıkaran bir söz olarak da alınabilir.

Ev yapmak için çok malzeme gerekir. Ev malzemesiz yükselmediği gibi, bu bedeni alıp doğduğun ve öldüğün doğum ölüm döngüsünün de nedenleri vardır. Kuruntu düşünceler, cehalet ve bağlanma ev yapmanın malzemesi olur ve döngüyü tekrar tekrar döndürür. O nedenler durduğu sürece acıdan özgür olamazsın.

Ama o nedenleri kökünden kaldırırsan yeniden doğmazsın ve tümüyle kurtulabilirsin. Buddha'nın öğrettiği bu kurtuluş anlamına no-thought'ın gerçek geleneğiyle bağlantılı olarak bakılır. Bir düşüncenin belirdiği yerde o düşünceyi tutan bağlanmaya ve cehalete bak; doğum ölüm evini yeniden yaptıran kökü kes.