Thực Hành Không Thêm Phân Biệt Vào Một Niệm

Đẳng giác và Diệu giác là những danh xưng và giai vị được lập ra để diễn tả chiều sâu tu tập của một vị bồ tát. Nhưng theo lập trường của Thiền, trong tâm bản nhiên — chính là Phật tính — không có cao thấp, không có trước sau. Những lời phân chia các giai vị tu tập là một phương tiện thiện xảo để giải thích sự giác ngộ, chứ không phải là những bậc thang thực sự nơi bản lai diện mục của bạn.

Điều quan trọng nhất trong đoạn văn hôm nay là ‘không rơi vào niệm thứ hai’. Điều này không có nghĩa là trạng thái hoàn toàn không có niệm nào. Nó có nghĩa là ngay tại nơi bạn thấy, nghe, cảm nhận và biết, bạn không lập tức thêm phân biệt vào đó rồi bám giữ.

Khi bạn nhìn thấy một đóa hoa, trước tiên bạn chỉ đơn thuần thấy đóa hoa đó. Nhưng khi tâm lập tức tiếp nối bằng ‘tôi thích, tôi không thích, nó là của tôi, tôi muốn có nó’, thì một niệm thứ hai được sinh ra. Trong khoảnh khắc nghe lời ai đó nói cũng vậy, nếu bạn cứ thêm vào sự thật đơn thuần đã nghe một cách diễn giải như ‘họ đã phớt lờ mình, sao họ dám’, thì phân biệt sinh ra thêm phân biệt.

Vì vậy, không rơi vào niệm thứ hai không có nghĩa là loại bỏ niệm tưởng. Nó có nghĩa là không chồng thêm một niệm nữa lên trên một niệm rồi bám chấp vào đó. ‘Vô tâm’ mà Thiền nói đến không phải là một tâm như gỗ đá, không biết gì cả; đó là một tâm biết rõ mọi sự, nhưng không trú vào niệm đó. Điều này liên hệ với giáo lý khởi tâm mà không trú vào đâu cả — khởi tâm mà không an trú nơi nào.

Ngay cả niệm đo lường rằng ‘Bây giờ tôi đang ở Đẳng giác hay Diệu giác?’ hay ‘Tôi đã giác ngộ được bao nhiêu?’ cũng có thể tự nó trở thành một niệm thứ hai chia tách bản thân bạn và sự giác ngộ thành hai. Khi bạn không trú vào danh xưng và giai vị, không thêm phân biệt vào một niệm, và chỉ đơn thuần sáng tỏ trong cái thấy cái nghe, thì ngay tại đó không còn bị chia thành hai nữa.