İki ve İki Değilin Ötesini Orta Yolun Bilgeliğiyle Görün

Hwaeom öğretisinde derin bir anlam vardır: ikilik kurma ve iki-olmayanın içinde bile kalma. İyi ve kötü, ben ve öteki, canlılar ve Buda gibi şeyleri ikiye bölen ayrımları bırakmalıyız. Yine de bunların iki olmadığı düşüncesine bile tutunmamalıyız.

İnsanları ve olayları kolayca iyi ya da kötü diye yargılarız. Ancak aynı kişi duruma göre farklı görünebilir; bir zamanlar iyi sandığımız şey bile zamanla değişebilir. Sabit bir yargıyla o kişinin asıl yüzünü göremeyiz.

Zihni ikiye bölen ayrımı bırakmak önemlidir; fakat “ayrım yapmıyorum” düşüncesinde kalmak da başka bir ayrım hâline gelebilir. Bu nedenle uygulama, iki tarafta da kalmayan Orta Yol bilgeliğini gerektirir.

Kelimeler ve kavramlar hakikati açıklayan ustalıklı araçlardır. İki kelimesi de iki-olmayan kelimesi de yalnızca işaret eden parmaklardır. Bilgelik kelimeleri kavramakta değil, kelimelerin işaret ettiği yeri doğrudan görmektedir.

Bugün iyi ve kötü ayrımında kolayca kalmayalım; insanlara ve dünyaya bu ayrımı aşan daha geniş ve derin Orta Yol gözüyle bakalım.