Đừng Trụ Nơi Tâm Xếp Hạng Mình và Người

Chỉ có vô tâm cứu cánh mới là vô niệm chân chính. Vô niệm chỉ vào vô tâm cứu cánh, nơi mọi vọng niệm đã rơi rụng. Từ vô tâm cứu cánh, nơi mọi vọng niệm đã diệt hết, khởi lên kiến tánh, tức là chứng ngộ chân như. Bạn đừng chỉ nghĩ về lời dạy này ở nơi tu tập; hãy quán xét nó cả trong đời sống thường ngày, nơi bạn gặp gỡ và kết nối với mọi người.

Có những lúc bạn cảm thấy người ta không đối xử với bạn đúng mực và coi thường bạn. Bạn nghĩ mình không phải là người kém cỏi, mình học hành nhiều, và xuất sắc về nhiều mặt. Vậy mà khi cảm thấy người kia không công nhận mình, tâm bạn trở nên bất an.

Lúc ấy, bạn cũng cần nhìn lại tâm của chính mình đối với người kia. Tin rằng mình là người xuất sắc, bạn có thể nhìn người khác mà nghĩ: “Người đó tu tập chưa bằng mình”, hoặc “Người đó ở dưới mình”. Người kia coi thường bạn, và bạn cũng coi thường người kia. Mỗi bên đều phân chia cao thấp theo tiêu chuẩn của mình, nên mối quan hệ trở nên lệch lạc.

Nếu bạn xét kỹ xem suốt những năm tháng dài của đời mình, người khác đã nhìn bạn ra sao, bạn sẽ thấy có nhiều điều nặng lòng. Điều quan trọng là không bị từng chuyện ấy giữ chặt, và sống bằng cách đối diện hoàn cảnh trước mắt với trí tuệ, theo cách của riêng bạn. Ở đây bạn cũng có thể nhìn vào lời dạy về vọng niệm và vô tâm cứu cánh.

Khi tu tập mà đủ loại vọng niệm và vọng tưởng cứ liên tục khởi lên, việc tu tập của bạn không thuận lợi. Bạn bị ý nghĩ lôi đi, rồi lại nắm giữ chính ý nghĩ ấy, và tự tạo ra chướng ngại cho mình. Bám víu vào vọng tưởng như vậy không đem lại lợi ích gì cho việc tu tập.

Việc đời cũng gắn liền với vọng niệm. Khi bạn kinh doanh, đi làm, kết nối với mọi người, nhiều việc đan xen rối rắm. Ngay cả khi bạn ngồi yên, những việc ấy vẫn nối tiếp thành dòng suy nghĩ. Vì bạn phải duy trì công việc và các mối quan hệ khi sống, việc thoát khỏi vọng niệm có thể khiến bạn thấy khó.

Khi ấy một câu hỏi khởi lên: để diệt hẳn vọng niệm và vọng tưởng, bạn có phải buông hết mọi việc và cắt đứt mọi mối quan hệ không? Sống trong đời, bạn không thể cắt hết mọi nhân duyên. Ý nghĩ khởi lên ngay giữa công việc và các mối quan hệ đang tiếp diễn. Vì vậy, chính trong hoàn cảnh ấy, bạn cần bước đi với một tâm không vướng vào mình hay người, và không trụ vào đâu cả.

Khi bạn chia ra mình và người, chủ thể và đối tượng, rồi dừng lại trong sự phân chia ấy, chướng ngại sinh ra. Nếu bạn bị giữ chặt bởi những phán đoán “tôi là người như thế này” và “người kia là người như thế kia”, thì cái tâm theo sau đó cứ mãi khởi lên. Bạn không được vướng vào dù chỉ một điều, và phải không có chỗ nào để trụ. Bạn cần đi triệt để đến mức không nắm giữ cả chỗ ấy bằng cái tên “tâm”. Vô tâm cứu cánh là nền tảng tu tập cần được chứng ngộ đúng như vậy, và từ đó kiến tánh khởi lên.

Sự tu tập này cũng cần trong những mối quan hệ thường ngày. Ở một nơi xa lạ, có người có thể đối xử với bạn như thể bạn dễ bị bắt nạt hoặc dễ bị lừa. Bạn có thể xem nhẹ người đó, trong khi người đó cũng có thể đang coi thường bạn rất nhiều. Điều này có thể xảy ra dù bạn gặp ai. Lúc ấy, bạn cần tu tập để tâm mình không bị thái độ của người kia giữ chặt.

Nếu bạn vướng vào ý nghĩ rằng người kia coi thường mình, lòng bạn đau và rắc rối nảy sinh. Nếu bạn đối diện hoàn cảnh mà không bị ý nghĩ ấy giữ chặt, bạn có thể ứng xử bằng trí tuệ. Hãy quan sát người kia hành xử ra sao, nhưng đừng để hành động của họ cứ trói buộc tâm bạn.

Hãy buông cái tâm cho rằng mình là người xuất sắc, và cũng đừng vướng vào sự đánh giá của người kia. Nếu bạn cứ dừng lại ở việc chia mình với người, một vọng niệm khác sẽ khởi lên theo sự phân chia ấy. Ngay trong công việc và các mối quan hệ, hãy nhận biết cái tâm đó, và tiếp tục tu tập không trụ nơi nó.