Phật tánh được hiển lộ qua thực hành

Khi người ta nói về Phật tánh, người ta có thể dễ dàng hiểu nó như thể có điều gì đó ẩn giấu bên trong chúng ta. Cách nói đó đôi khi có thể tiếp thêm sức mạnh cho việc thực hành. Chúng ta cần niềm tin rằng bất cứ ai cũng có thể thức tỉnh, nếu không thì con đường này có vẻ như không thể thực hiện được. Nhưng nếu niềm tin đó cứng rắn thành ý nghĩ, “Tôi sở hữu một bản thể không thay đổi,” thì nó sẽ rời xa ý nghĩa của Phật giáo về vô ngã và duyên khởi.

Trọng tâm của việc giảng dạy ngày nay là nhìn nhận sự khác biệt này một cách cẩn thận. Phật tánh không nên được nắm bắt như atman hay coi như một vật sở hữu. Nó được hiểu rõ hơn là khả năng giác ngộ trở nên rõ ràng khi thực hành và các điều kiện gặp nhau đúng cách. Thông qua học tập, quan sát tâm trí và giải phóng tham luyến, trí tuệ sẽ phát sinh. Điểm quý giá là trí tuệ này có thể khởi lên chứ không phải một vật đã hoàn tất đã được tích trữ sẵn trong thân.

Hãy nghĩ đến việc thực hành dùng cọ. Một nét vẽ sống động không phải là một vật ẩn bên trong cọ vẽ. Giấy, mực, hơi thở, sức mạnh của bàn tay và sự luyện tập lặp đi lặp lại gặp nhau, rồi một nét vẽ rõ ràng xuất hiện. Nói “ai cũng có thể viết” không có nghĩa là bài viết hoàn chỉnh đã có sẵn trong bút lông. Điều đó có nghĩa là, bằng cách tập luyện đúng cách, bất kỳ ai cũng có thể có được một cú đánh rõ ràng.

Thực hành là như nhau. Sự thức tỉnh không phải là kho báu mà chúng ta lấy ra được từ bên trong. Đó là con đường được khám phá khi chúng ta trau dồi tâm trí, học Pháp và tiếp tục nhận thức từng giây phút. Niềm tin vào Phật tánh vì thế không phải là sự tự tin mơ hồ. Chính sức mạnh để không từ bỏ việc thực hành phải được thực hiện ngày hôm nay.

Có hai điều cần phải cẩn thận. Người ta vẫn còn trong ý nghĩ “Tôi đã có nó rồi” và trở nên lỏng lẻo trong thực hành thực sự. Người còn lại quyết định “Tôi chẳng có gì cả” và lạc lối. Giáo lý của Phật tánh vượt xa cả hai thái cực. Nó cho chúng ta biết rằng bất cứ ai cũng có thể mở ra con đường giác ngộ nhờ nỗ lực và điều kiện.