เมื่อเราเห็นสิ่งต่างๆ ตามที่เป็นจริง

เมื่อเราพบเจอสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เรามักจะเติมการตัดสินลงไปทันที แทนที่จะมองมันตามที่เป็นอยู่จริงก่อน หากรู้สึกว่ามันสวยงาม เราก็อยากครอบครองมัน หากมันไม่ถูกใจ เราก็อยากผลักไสมันออกไป ที่ศูนย์กลางของการตัดสินนั้นมักจะมี 'ตัวฉัน' อยู่เสมอ จิตที่ต้องการให้สิ่งต่างๆ เป็นประโยชน์ต่อตน สร้างความพอใจให้ตน และตรงกับความปรารถนาของตนเอง จะเข้ายึดจับสิ่งนั้นไว้

การรู้สึกว่าดอกไม้ดอกหนึ่งสวยงามนั้นไม่ใช่ปัญหาในตัวมันเอง แต่ในขณะที่ความคิด 'ฉันต้องมีมันให้ได้' ตามมา จิตก็เริ่มเคลื่อนเข้าหาสิ่งนั้น ความอยากได้และความรังเกียจ การเปรียบเทียบและการแบ่งแยกก็ตามมาต่อเนื่องกัน และการเคลื่อนไหวนั้นก็ก่อให้เกิดความกังวลและความยึดติดใหม่ขึ้นอีก

การปฏิบัติไม่ใช่การปฏิเสธที่จะมองโลกหรือไม่ทำอะไรเลย แต่คือการวางความคิดแบ่งแยกที่เราเติมไว้รอบตัวเราเองลงชั่วขณะหนึ่ง แล้วมองสิ่งที่อยู่ตรงหน้าตามที่เป็นอยู่จริง เมื่อเราสังเกตเห็นดอกไม้เป็นเพียงดอกไม้ ลมเป็นเพียงลม และจิตของเราเองเป็นเพียงจิตที่กำลังเกิดขึ้น เราก็จะเลิกเติมเรื่องราวที่ไม่จำเป็นซ้อนทับลงไปอีก

การเห็นสิ่งต่างๆ ตามที่เป็นจริงไม่ได้หมายความว่าจะกลายเป็นคนไร้ความรู้สึก แต่มันช่วยให้เรามองเห็นได้ชัดเจนขึ้นและกระทำได้ถูกต้องยิ่งขึ้น แม้เมื่อเห็นความยากลำบากของใครสักคน เราก็สามารถพิจารณาได้ว่าความช่วยเหลือใดที่จำเป็นจริงๆ แทนที่จะเอาความรู้สึกของตนเองนำหน้า เมื่อเราไม่ติดอยู่กับความคิดว่าตนเองถูกต้อง เราก็สามารถรับฟังคำพูดของอีกฝ่ายได้อย่างเต็มที่ขึ้นอีกเล็กน้อย

เมื่อจิตรีบเร่งแบ่งสิ่งต่างๆ ออกเป็นชอบและไม่ชอบ ให้มองก่อนว่าจิตนั้นเริ่มต้นมาจากที่ใด จงสังเกตอย่างสงบว่ามีความคิด 'ฉันต้องมีมันให้ได้' หรือ 'มันต้องเป็นไปตามที่ฉันต้องการ' อยู่หรือไม่ การรู้ตัวเพียงชั่วขณะหนึ่งไม่ได้ขจัดความยึดติดออกไปทันที แต่สามารถหยุดยั้งไม่ให้เราถูกความยึดติดนั้นชักนำไปสู่การสร้างความทุกข์ใหม่ได้