Woorden wijzen de weg, maar ontwaken moet direct worden gezien

Het is een ochtend vol zonlicht. We zien de zon met onze ogen, voelen de warmte ervan en weten dat de zon is opgekomen.

Maar voor iemand die de zon niet rechtstreeks kan zien, moet een ander uitleggen dat deze is opgekomen. We kunnen zeggen dat de zon helder en warm is en de wereld verlicht. Maar hoe zorgvuldig we het ook uitleggen, dat is niet hetzelfde als de zon met eigen ogen zien.

De leer van de Boeddha is als volgt. Sutra’s en Dharmatoespraken zijn kostbare middelen die ons de weg wijzen en ons helpen op weg naar de waarheid. Maar woorden en schrijven zelf ontwaken niet. Woorden zijn als een vinger die naar de waarheid wijst, en ontwaken is als de maan waar de vinger naar wijst.

In de traditie wordt ook gezegd dat de Boeddha, hoewel hij talloze dharmatoespraken hield, uiteindelijk niet eens één woord sprak. Dit betekent niet dat er geen leringen waren. Het betekent dat de plaats van de waarheid niet volledig door woorden kan worden begrepen. Een Dharmagesprek wijst met woorden naar wat niet gesproken kan worden, en door die woorden moeten we uiteindelijk de plek voorbij woorden zien.

De smaak van eten is hetzelfde. Hoe vaak iemand ook uitlegt: "Het is zoet, geurig en zacht", we kunnen de smaak niet volledig kennen tenzij we het zelf eten. Op dezelfde manier moet Dharma niet stoppen bij horen en begrijpen. We moeten het rechtstreeks in onze eigen geest en leven laten schijnen en het daar ervaren.

Daarom eindigt studeren niet bij het kennen van veel woorden. We kunnen soetra’s lezen en naar Dharma-toespraken luisteren, maar we moeten niet alleen bij de woorden blijven. We moeten de betekenis voorbij de uitleg zien en van kennis naar directe ervaring gaan.

Mogen we vandaag naar goede woorden luisteren zonder bij de woorden alleen te blijven, direct naar de plaats van de geest kijken waar ze naar verwijzen, en van weten naar zien gaan.