Het pad gaat alleen open als we het bewandelen

Bij het bestuderen van de Boeddha-natuur en de ware natuur kunnen we twijfelen tussen de woorden: 'Het is al voltooid' en 'We ontwaken door oefening'. De ene kant geeft ons standvastig vertrouwen, terwijl de andere ons herinnert aan het belang van daadwerkelijke inspanning.

Belangrijker dan snel één verklaring te kiezen, is het hier en nu verzorgen van de geest. We moeten opmerken dat de geest wordt getrokken door aandoeningen en gewoonten, goed luisteren en nadenken, en gestaag oefenen zodat het oog van wijsheid zich kan openen.

Denk aan het lopen naar een bergbron. Zelfs als er een bron in het verschiet ligt, kunnen we het water niet bereiken zonder te lopen. Zelfs als we er niet helemaal zeker van zijn dat het er is, moeten we het pad toch stap voor stap onderzoeken. Het geloof moedigt onze stappen aan, maar het loopt niet in onze plaats.

De praktijk is hetzelfde. Vertrouwen in mogelijkheden weerhoudt ons ervan de studie op te geven. Maar het pad gaat niet open als we alleen maar vertrouwen hebben en de geest niet verzorgen. We moeten de juiste leringen horen, vertrouwde verbanden observeren en onze woorden en daden elke dag verfijnen.

Soms opent een enkele Dharmatoespraak de poort van wijsheid. Toch hebben we ook de bereidheid nodig om het te ontvangen en de praktijk die daarna in het dagelijks leven voortduurt. Ontwaken is niet het winnen van een discussie; het is een verandering in de manier waarop we leven.

De conclusie is dan ook simpel. Als we denken dat ontwaken al aanwezig is, moeten we nog steeds oefenen. Als we denken dat wijsheid nieuw is, moeten we nog oefenen. Welke verklaring we ook kiezen, we kunnen het proces van het verzorgen van de geest en het verlichten van wijsheid niet vermijden. De ene oefeningsstap opent de volgende.