Mầm Nảy Chưa Hẳn Là Quả
Kinh Niết Bàn dạy rằng khi một người nghe được giáo pháp này, đi đến chỗ tin vào Phật tính, và phát khởi tâm hướng về giác ngộ tối thượng, người ấy có thể được gọi là Bồ Tát. Dù chưa thành tựu trọn vẹn mọi điều, một tâm đã xác lập rõ phương hướng và bước vào con đường ấy vẫn đáng quý.
Nhưng lời giảng trong sách không dừng lại ở đó. Nếu việc thấy và biết Phật tính vẫn còn ở mức độ khái niệm, điều này được gọi là Bồ Tát thế gian. Hiểu và tin vào một giáo pháp không phải là cùng một giai đoạn với việc tu tập nó suốt cả cuộc đời cho đến khi thấy rõ Phật tính.
Hãy nghĩ về một hạt giống nằm trong luống đất. Một khi nó đội đất trồi lên thành mầm nhỏ, hướng đi của sự sống đã hiện ra. Nhưng mầm nảy không có nghĩa là quả đã kết thành. Phải khơi đúng dòng nước, phải để ánh nắng chiếu tới, và phải chăm sóc từng ngày nơi rễ cắm xuống.
Bồ-đề tâm, tâm hướng về giác ngộ, cũng như vậy. Chí nguyện hướng về giác ngộ ấy là hạt giống, và giới thanh tịnh là luống đất giữ cho tâm không trôi chảy về nơi sai lệch. Định lắng dịu tâm đang lay động để rễ có thể ăn sâu hơn, và tuệ làm sáng tỏ đâu là sự trưởng thành chân thật, đâu chỉ là lòng tham được thêm vào.
Khi tu tập giới, định, tuệ như vậy, một giáo pháp trước kia chỉ được biết qua ngôn từ bắt đầu chuyển hóa thành sự thay đổi trong hành động và tâm ý. Sách giảng rằng nhờ sự tu tập này mà đạt được giải thoát, thấy được Phật tính, và cuối cùng đến được chỗ thấy Phật tính rõ ràng. Thiền sư Seon Seongcheol gọi chỗ ấy là ngôi vị của vị Đại Lực Bồ Tát đã chứng đắc Đại Niết-bàn.
Vì vậy, chúng ta không nên cho rằng mình đã trọn vẹn chỉ vì nói rằng: 'Tôi tin vào Phật tính,' hay 'Tôi đã phát khởi tâm hướng về giác ngộ.' Nhưng ngược lại, cũng không nên xem nhẹ tâm mà mình vừa mới phát khởi chỉ vì vẫn còn đang tu tập. Mầm không phải là quả, nhưng đó là khởi đầu sống động đang hướng về phía quả.
Điều quan trọng không phải là đạt được một danh xưng cho mình, mà là hôm nay ta vun bồi tâm ấy như thế nào. Hãy để giới chỉnh sửa hành động của mình, để định làm lắng dịu tâm mình, và để tuệ soi xét sự chấp trước cùng tâm phân biệt. Khi vun bồi từng bước một, chăm sóc nó như một hạt giống, giáo pháp trước kia chỉ được biết như một ý niệm sẽ dần trở thành con đường được xác chứng trong đời sống.
Nghe giáo pháp về Phật tính và phát khởi tâm hướng về giác ngộ là một khởi đầu quý báu trên con đường Bồ Tát. Nhưng cũng như mầm nảy không có nghĩa là quả đã kết thành, chỉ phát khởi tâm ấy thôi thì việc tu tập chưa hoàn tất. Hãy giữ phương hướng bằng giới, lắng dịu tâm bằng định, và soi xét rõ ràng bằng tuệ.
