Een Scheut Is Nog Geen Vrucht

Het Nirvana Sutra leert dat wie deze leer hoort, gaat geloven in de boeddha-natuur en de geest opwekt die zich naar het hoogste ontwaken keert, een bodhisattva genoemd kan worden. Zelfs voordat alles volbracht is, is een geest die zijn richting duidelijk heeft bepaald en dat pad heeft betreden, kostbaar.

Maar de uitleg van het boek stopt daar niet. Als het zien en kennen van de boeddha-natuur nog op het niveau van een begrip blijft, heet dit een wereldse bodhisattva. Een leer begrijpen en erin geloven is niet dezelfde fase als haar een heel leven lang beoefenen tot de boeddha-natuur helder gezien wordt.

Denk aan één enkel zaad dat in een voor ligt. Zodra het door de aarde breekt en een kleine scheut omhoogstuurt, heeft de richting van het leven zich al getoond. Maar dat er een scheut verschijnt, betekent niet dat de vrucht al gevormd is. Het waterkanaal moet goed worden aangelegd, er moet zonlicht bij kunnen komen, en de plek waar de wortels zich vastzetten, moet dag na dag verzorgd worden.

Bodhicitta, de geest die zich naar het ontwaken keert, is hetzelfde. Dat verlangen naar ontwaken is het zaad, en zuivere voorschriften zijn de voor die de geest ervan weerhoudt naar de verkeerde plek te stromen. Innerlijke stilte brengt een weifelende geest tot rust zodat de wortels dieper kunnen gaan, en wijsheid maakt duidelijk wat werkelijke groei is en wat slechts een toevoeging van hebzucht.

Terwijl men zo voorschriften, innerlijke stilte en wijsheid beoefent, begint een leer die eerst alleen in woorden bekend was, te veranderen in een verandering van daad en geest. Het boek legt uit dat men door deze beoefening bevrijding bereikt, de boeddha-natuur ziet, en ten slotte de plek bereikt waar men de boeddha-natuur helder ziet. Seon-meester Seongcheol noemt die plek de zetel van de bodhisattva van grote kracht die het grote nirvana heeft verwerkelijkt.

We moeten onszelf dus niet compleet achten door simpelweg te zeggen: ‘Ik geloof in de boeddha-natuur,’ of ‘Ik heb de geest opgewekt die zich naar het ontwaken keert.’ Evenmin moeten we de geest die we voor het eerst hebben opgewekt, geringschatten enkel omdat we nog aan het beoefenen zijn. Een scheut is niet de vrucht, maar hij is een levend begin dat naar de vrucht toe beweegt.

Waar het op aankomt, is niet een naam voor onszelf te verwerven, maar hoe we die geest vandaag verzorgen. Laat voorschriften je daden corrigeren, laat innerlijke stilte je geest tot rust brengen, en laat wijsheid gehechtheid en onderscheidend denken onderzoeken. Wanneer je stap voor stap beoefent, en er zo voor zorgt als voor één enkel zaad, wordt een leer die eerst alleen als een idee bekend was, geleidelijk een pad dat in het leven bevestigd wordt.