Αφήνοντας τον εαυτό που διακρίνει

Όλα όσα βλέπουμε γεννιούνται, μεταβάλλονται και χάνονται. Οι άνθρωποι και τα πράγματα, οι σκέψεις και τα συναισθήματα, δεν παραμένουν ποτέ ακριβώς στην ίδια μορφή. Ωστόσο η σημερινή διδασκαλία εξηγεί ότι, αν απλώς παρακολουθούμε αυτή τη μεταβολή, είναι δύσκολο να γνωρίσουμε πλήρως την αληθινή φύση όλων των πραγμάτων. Μόνο όταν δεν παγιδευόμαστε στην εμφάνιση της γέννησης και της παύσης, μπορούμε να διακρίνουμε την πραγματικότητα που δεν χωρίζεται σε γέννηση και παύση.

Το να κατανοούμε αυτή την αρχή μόνο ως γνώση δεν αρκεί. Τη στιγμή που κρατάμε τη σκέψη 'γνωρίζω την αλήθεια', ο εαυτός που γνωρίζει και το αντικείμενο που γνωρίζεται χωρίζονται ξανά σε δύο. Βλέποντας μέσα από τη διακριτική σκέψη ότι ο εαυτός και το αντικείμενο υπάρχουν ξεχωριστά, βλέπουμε μόνο τις διαφορές που εμφανίζονται στην επιφάνεια. Για να ξυπνήσουμε στο σημείο της ισότητας χωρίς διαφορά, πρέπει επίσης να σταματήσουμε να κρατάμε το ίδιο το υποκείμενο που παρατηρεί και κρίνει ως κάτι σταθερό και συμπαγές.

Αυτό δεν σημαίνει να μη βλέπουμε ή να μη σκεφτόμαστε τίποτα. Η παρατήρηση συνεχίζει να συμβαίνει, αλλά χωρίς να προτάσσουμε τη σκέψη 'παρατηρώ'. Είναι μια κατάσταση όπου η επίγνωση είναι σαφής, χωρίς όμως αυτή η επίγνωση να διεκδικείται ως 'δική μου' — ο μοναχός το συνδέει με τον άνουν νου. Δεν είναι εξαναγκασμός του νου να αδειάσει, αλλά η άσκηση να αφήνουμε κάτω τη δύναμη που συνεχώς χωρίζει τον εαυτό από τον άλλον, το σωστό από το λάθος, το κέρδος από τη ζημία μέσα στον νου.

Σκεφτείτε ένα σχολείο. Ένα σχολείο, οι δάσκαλοι, οι μαθητές και τα βιβλία είναι όλα απαραίτητα για τη μάθηση. Όμως το ίδιο το κτίριο, ένας τίτλος ή το πάχος ενός βιβλίου δεν είναι η ουσία της μάθησης. Αυτό που έχει σημασία είναι η πραγματική μάθηση και αφύπνιση που συμβαίνει μέσα από όλες αυτές τις συνθήκες. Με τον ίδιο τρόπο, οι μορφές και οι εξηγήσεις της άσκησης είναι εργαλεία που δείχνουν τον δρόμο. Μη σταματάτε στο να κρατάτε το δάχτυλο — δείτε απευθείας την αλήθεια που αυτό υποδεικνύει.

Λέξεις όπως 'φύση του Βούδα' ή 'αφύπνιση' γίνονται κι αυτές ένα ακόμη αντικείμενο τη στιγμή που τις σκεφτόμαστε ως πράγματα που υπάρχουν ξεχωριστά. Μια έννοια μπορεί να δείξει μια κατεύθυνση, αλλά η ίδια η έννοια δεν είναι η αλήθεια. Αυτή η άσκηση για ό,τι βρίσκεται πέρα από τη γέννηση και την παύση δεν αναζητά, ανάμεσα σε συνεχώς μεταβαλλόμενες εμφανίσεις, ένα ακόμη αμετάβλητο αντικείμενο. Είναι πιο κοντά στο να βγαίνουμε από το ίδιο το πλαίσιο της διακριτικής σκέψης που αναζητά και αρπάζει αντικείμενα.

Αυτή η διδασκαλία μπορεί να ακούγεται δύσκολη και υψηλή. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από μια μικρή στιγμή σήμερα. Όταν μια κρίση προκύψει καθώς κοιτάτε κάποιον, μην ακολουθείτε απλώς το περιεχόμενο αυτής της κρίσης — παρατηρήστε επίσης το σημείο όπου προκύπτει η σκέψη 'βλέπω αυτό το πρόσωπο έτσι'. Μην κατηγορείτε ούτε αυτόν τον εαυτό που παρατηρεί· παρατηρήστε ήσυχα πώς η διακριτική σκέψη προκύπτει και έπειτα χάνεται.