Buông Bỏ Cái Tôi Phân Biệt

Mọi điều chúng ta thấy đều sinh ra, biến đổi, và mất đi. Con người và vạn vật, suy nghĩ và cảm xúc, không bao giờ giữ nguyên một hình dạng. Thế nhưng lời dạy hôm nay giải thích rằng nếu chỉ chạy theo sự biến đổi này, chúng ta khó có thể biết trọn vẹn bản chất thật của muôn vật. Chỉ khi không bị vướng vào hình tướng sinh và diệt, chúng ta mới có thể nhìn thấu thực tại không thể chia tách thành sinh và diệt.

Hiểu nguyên lý này chỉ bằng kiến thức thì chưa đủ. Ngay khi chúng ta bám vào ý nghĩ 'tôi biết chân lý,' cái tôi biết và đối tượng được biết lại tách ra thành hai. Khi nhìn qua tâm phân biệt cho rằng cái tôi và đối tượng tồn tại riêng biệt, chúng ta chỉ thấy được những khác biệt hiện ra trên bề mặt. Để tỉnh thức trước tướng bình đẳng không sai khác, chúng ta cũng phải dừng việc bám giữ chính chủ thể đang quan sát và phán xét như một điều cố định, chắc thật.

Điều này không có nghĩa là không thấy hay không nghĩ gì cả. Sự quan sát vẫn diễn ra, nhưng không đặt ý nghĩ 'tôi đang quan sát' lên trước nó. Đó là trạng thái mà sự tỉnh giác sáng rõ, nhưng sự tỉnh giác đó không bị nhận là 'của tôi' — Thầy nói điều này gắn với vô tâm. Đây không phải là ép tâm trở nên trống rỗng, mà là công phu buông bỏ cái lực bên trong tâm vẫn không ngừng chia tách cái tôi với người khác, đúng với sai, được với mất.

Hãy nghĩ đến một ngôi trường. Trường học, thầy cô, học sinh, và sách vở đều cần thiết cho việc học. Nhưng tòa nhà, danh xưng, hay độ dày của cuốn sách không phải là cốt lõi của việc học. Điều quan trọng là sự học hỏi và tỉnh thức thực sự diễn ra qua tất cả những điều kiện đó. Cũng như vậy, hình thức và lời giải thích của việc thực hành chỉ là phương tiện chỉ đường. Đừng chỉ dừng lại ở việc nắm giữ ngón tay — hãy nhìn thẳng vào chân lý mà nó đang chỉ đến.

Những từ như 'Phật tính' hay 'giác ngộ' cũng trở thành một đối tượng khác ngay khi chúng ta nghĩ về chúng như những thứ tồn tại riêng biệt. Một khái niệm có thể chỉ ra hướng đi, nhưng khái niệm đó không phải là chân lý. Công phu về điều vượt trên sinh diệt này không phải là việc tìm kiếm, giữa những hình tướng luôn biến đổi, thêm một đối tượng bất biến nữa. Nó gần hơn với việc bước ra khỏi chính cái khung của tâm phân biệt vẫn luôn tìm kiếm và bám nắm đối tượng.

Lời dạy này có thể nghe khó và cao xa. Vì vậy, hãy bắt đầu từ một khoảnh khắc nhỏ trong ngày hôm nay. Khi một phán đoán nảy sinh lúc bạn nhìn ai đó, đừng chỉ chạy theo nội dung của phán đoán ấy — hãy nhìn thêm vào chỗ nảy sinh ý nghĩ 'tôi đang thấy người này như thế này.' Cũng đừng trách cái tôi đang quan sát này; hãy lặng lẽ nhận biết tâm phân biệt sinh ra rồi lại mất đi như thế nào.