Thấy pháp tánh tức là thấy nhất tâm tự do

Thấy pháp tánh không có nghĩa là thấy một vật đặc biệt nào đó bằng mắt. Ngay cả khi chúng ta đặt cho nó những cái tên như tự tính, Phật tính hay Pháp tính, một khi chúng ta bắt đầu tìm kiếm nó như một đối tượng huyền bí, chúng ta đã rời xa ý nghĩa ban đầu của nó.

Trong Seon Phật giáo, nhìn thấy bản chất thực sự không có nghĩa là nắm bắt một vật thể bên ngoài. Nó có nghĩa là biết trực tiếp nguồn gốc mà từ đó mọi sự vật và hiện tượng phát sinh. Tất cả những điều kiện mà chúng ta thấy, nghe, cảm nhận và suy nghĩ đều là hoạt động và phóng chiếu của một tâm trí.

Khổ đau, vui sướng, tốt xấu, đúng sai không tách rời khỏi tâm. Khi điều này trở nên rõ ràng, người tu sẽ không bị hoàn cảnh lôi kéo. Ít thích, ít ghét, ít bám víu như được lợi, và ít suy sụp vì mất mát.

Người xưa so sánh điều này với một viên ngọc mani. Khi viên ngọc mani gặp màu đỏ, nó phản chiếu màu đỏ; khi nó gặp màu xanh lam, nó phản chiếu màu xanh lam. Tuy nhiên, nó không bám vào màu đỏ hay bị ràng buộc bởi màu xanh. Nó chỉ đơn giản phản ánh những gì đến và buông bỏ những gì đi.

Pháp tánh cũng như vậy. Hoa là tâm, gió là tâm, khổ là tâm, vui là tâm. Khi chúng ta biết rằng mười ngàn hiện tượng khác nhau vốn là sự hiển lộ của một tâm, thì không có lý do gì để bị vướng mắc bởi khen hay chê, thành công hay thất bại.

Đây là thế giới của niết bàn. Niết bàn không phải là nơi chúng ta đến sau khi chết. Đó là sự tự do được bộc lộ ngay bây giờ, ở nơi mà sự phân biệt và gắn bó không còn nữa. Thấy pháp tánh không phải là đạt được một thế giới đặc biệt; đó là thấy trực tiếp tâm mình, vốn đã tự do ngay từ đầu.