برنامهٔ روزانه، آغاز زندگی‌ای خردمندانه و مهربانانه
در ریاضت بودایی، برنامهٔ روزانه (ایلگوا، 日課) یعنی ریاضتی که خودتان برای هر روز تعیین می‌کنید و هر روز به جا می‌آورید. پیشکش و تعظیم کردن، تلاوت سوتره‌ها، نشستن به مراقبهٔ سون و نگریستن به تن و ذهن خود، همه جزو برنامهٔ روزانه‌اند.
اما برنامهٔ روزانهٔ یک رهرو تنها ریاضتِ در ساعت‌های معین نیست. این نیز هست که از بامداد برخاستن تا شبِ به خواب رفتن، هر لحظه‌ای را که در زندگی روزمره با آن روبه‌رو می‌شوید چگونه می‌زیید.
در آیین بودا سخنی هست: ایلیل سی هوایل (日日是好日)، «هر روز روزی نیک است».
نیک بودنِ هر روز به این معنا نیست که هر روز فقط چیزهای خوب رخ می‌دهد یا هیچ دشواری‌ای نیست. روزهای شادی هست و روزهای رنج، روزهایی که کارها به کام شماست و روزهایی که نیست. با هر موقعیتی که روبه‌رو شوید، مهم این است که بیش از اندازه به دنبال آن کشیده نشوید و با نگریستنِ درست به ذهن خود زندگی کنید.
گذشته رفته است و آینده هنوز نیامده. تا بر آنچه گذشته افسوس می‌خورید و دربارهٔ آنچه نیامده نگرانید، به‌آسانی لحظهٔ اکنون را که واقعاً در آن زندگی می‌کنید از دست می‌دهید.
تنها زمانی که به‌راستی می‌توانید در آن زندگی کنید همین اکنون است. پس مهم این است که این لحظه را چگونه می‌گذرانید.
وقتی یک لحظه را نیک بزیید، روز نیک می‌شود؛ وقتی هر روز را نیک بزیید، هفته نیک می‌شود. به همین‌سان ماه می‌شود، سال می‌شود، ده سال می‌شود و یک عمر کامل را شکل می‌دهد.
این جریان زندگی تنها به همین یک زندگی محدود نیست. از دیدگاه پیوندها (علت‌ها و شرایط) و کارما که در زندگی‌های بسیار، زندگی پس از زندگی، ادامه می‌یابد نیز می‌توان آن را دید. ذهنی که اکنون برمی‌انگیزید و کاری که اکنون می‌کنید، شرط‌های مهمی می‌شوند که زندگی پیشِ رو را می‌سازند.
امروز جامعه با پیشرفت علم و فناوری بسیار فراوان‌تر و راحت‌تر از گذشته شده است. اما رقابت سخت‌تر شده و اضطراب دربارهٔ آینده و فشار روانی نیز با آن افزایش یافته است.
مردم بی‌وقفه می‌کوشند بیشتر بیاموزند، بیشتر داشته باشند و زودتر به موفقیت برسند. کوشش برای بهتر شدن مهم است. اما اگر در این راه خودتان را با دیگران مقایسه کنید، از آنچه هنوز به دست نیاورده‌اید مضطرب شوید و از آنچه هم‌اکنون دارید خرسند نباشید، زندگی ناگزیر رنج‌بارتر می‌شود.
هرچه روزگار چنین‌تر باشد، ریاضت بودایی معنایی ژرف‌تر می‌یابد.
ریاضت، ترک واقعیت برای جستن جهانی ویژه نیست. نگریستن به ذهن خود در همان جایی است که در آن زندگی می‌کنید، انجام صادقانهٔ کاری که باید کرد، و کوشیدن برای آنکه آز، خشم و نادانی شما را به این سو و آن سو نکشانند.
پاس داشتنِ برنامهٔ روزانه به انجام دادن کارهای بسیار یا به پایان رساندنِ همهٔ آنچه برنامه‌ریزی کرده‌اید محدود نمی‌شود. یعنی هنگام کار، صادقانه کار کنید؛ هنگام دیدن مردم، با آنان مهربان رفتار کنید؛ در موقعیت‌های دشوار، خردمندانه داوری کنید؛ و هنگامی که آلودگی‌های ذهن در دلتان برمی‌خیزد، به آن آگاه باشید.
گاهی اشتباه می‌کنید و ناکام می‌شوید. در آن هنگام نیز اگر بتوانید به خود بازنگرید و دوباره به سوی جهت درست گام بردارید، آن روز هم زمانی گرانبهای ریاضت می‌شود.
خرد از دیدنِ درستِ ذهن و زندگی خود می‌روید. مهربانی بر پایهٔ آن خرد، با رفتار گرم با خود و دیگران به عمل درمی‌آید.
اگر در هر لحظه به ذهن خود بنگرید و برنامهٔ روزانه‌تان را گرامی بدارید، حتی در میان رقابت سخت و اضطراب می‌توانید اندکی آرام‌تر و خردمندانه‌تر زندگی کنید.
روزها گرد می‌آیند و یک عمر می‌شوند، و ذهن و کردارِ لحظه‌به‌لحظه گرد می‌آیند و زندگی شما را می‌سازند.
پس تنها در انتظار شادیِ آیندهٔ دور ننشینید؛ امروز را نیک بزیید.
دیروز رفته است و فردا هنوز نیامده. زیستنِ همین لحظه به‌خردمندی و مهربانی، خودِ ریاضت است و معنای راستینِ «هر روز روزی نیک است».
هنگامی که کارهای امروزتان را آغاز می‌کنید، لحظه‌ای به ذهن خود بنگرید. اگر خود را با دیگران مقایسه می‌کنید یا دربارهٔ آنچه هنوز نیامده نگرانید، به آن آگاه باشید و ذهن را صادقانه به کاری که اکنون در دست دارید بازگردانید.
وقتی مردم را می‌بینید، با آنان گرم رفتار کنید. در موقعیت‌های دشوار، به خشم و اضطرابی که در ذهنتان برخاسته بنگرید و خردمندانه داوری کنید. اگر اشتباهی کرده‌اید، به خود بازنگرید و دوباره به سوی جهت درست گام بردارید.
پیش از خفتن، به ذهنی بازنگرید که امروز با آن کار کردید و با مردم رفتار کردید. نگریستن نه‌تنها به اینکه چه مقدار کار را به پایان رساندید، بلکه به اینکه آن لحظه‌ها را چگونه زیستید، خود نیز بخشی از برنامهٔ روزانه است.
برنامهٔ روزانه تنها تعظیم‌های پیشکشی، خواندن سوتره‌ها و نشستن به مراقبهٔ سون در ساعت‌های معین نیست. نگریستن به ذهن خود در هر لحظه است، از وقتی که بامداد چشم می‌گشایید تا وقتی که شب به خواب می‌روید.
سخنِ «هر روز روزی نیک است» تنها روزهای بی‌دشواری را در نظر ندارد. معنایش در این است که در میان شادی و رنج درست به ذهن بنگرید، کاری را که باید کرد صادقانه انجام دهید و با خود و دیگران گرم رفتار کنید.
حتی در روزی که اشتباه کرده‌اید می‌توانید به خود بازنگرید و دوباره به سوی جهت درست گام بردارید. دیروز رفته است و فردا هنوز نیامده. همین لحظه را خردمندانه و مهربانانه بزیید. این لحظه‌ها گرد می‌آیند و روز می‌شوند، و این روزها گرد می‌آیند و یک عمر کامل می‌شوند.
- روز شما حتی از نوک انگشتانی آغاز می‌شود که بامداد در آشپزخانه آش را هم می‌زنند.
- وقتی مقایسه و نگرانی برخاست، به آن آگاه باشید و به کاری که اکنون می‌کنید بازگردید.
- وقتی کسی را می‌بینید، دلی گرم را در یک کاسه بگذارید و پیشکش کنید.
- حتی در روزی که اشتباه کرده‌اید، به خود بازنگرید و دوباره به سوی جهت درست گام بردارید.
- پیش از خواب بنگرید چه اندازه کرده‌اید، و با چه ذهنی کرده‌اید.