การรู้ทันที่ไม่พยายามจับไว้
คำสอนวันนี้เริ่มจากถ้อยคำว่า แม้แสวงหาใจก็หาไม่ได้ และเชื่อมกับคำในวัชรปรัชญาปารมิตาสูตรที่ว่า ใจในอดีตก็หาไม่ได้ ใจในปัจจุบันก็หาไม่ได้ ใจในอนาคตก็หาไม่ได้ ใจไม่ใช่สิ่งของที่กำไว้ในมือแล้วเก็บรักษาได้
เมื่อใจไม่สบาย เรามักอยากกำจัดใจนั้นออกไป เมื่อใจดีเกิดขึ้น เราก็อยากจับไว้ให้นาน แต่ความเคลื่อนไหวของใจเกิดขึ้นและดับไปตามเงื่อนไข ความคิด อารมณ์ และความฟุ้งซ่านปรากฏชั่วครู่แล้วกระจายไปอีก ยิ่งพยายามจับมันเป็นตัวตนถาวร ความคิดที่เหนื่อยหนักก็ยิ่งเพิ่มขึ้น
ดังนั้น คำว่าให้ปล่อยวางก็ต้องดูอย่างระวัง หากเราจับความคิดว่า 'ต้องปล่อยวาง' เป็นงานอีกชิ้นหนึ่ง นั่นก็กลายเป็นความยึดติดที่ทำให้ใจต้องฝืนอีก คำสอนวันนี้บอกให้มองเบาๆ ไม่เพียงใจที่จับไว้ แต่รวมถึงใจที่ดิ้นรนจะปล่อยด้วย
การปฏิบัติไม่ใช่ความเฉื่อยชาที่ไม่ทำอะไรเลย แต่คือการสังเกตใจที่กำลังเกิดขึ้นอย่างดี และรู้ว่ามันเกิดขึ้นแล้วดับไป เมื่อรู้ว่าใจสุข ใจไม่สบาย และความคิดเรื่องอดีตกับอนาคต ล้วนเป็นการทำงานที่ผ่านไป เราก็ไม่เติมความยึดติดที่ไม่จำเป็นลงไปอีก
วันนี้ อย่าพยายามแก้ใจด้วยการจับมันไว้ และอย่ายึดแม้ความคิดว่าต้องปล่อยใจ เหมือนเปิดฝ่ามือแล้วเห็นแสง จงรู้ทันสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นตามที่เป็นอย่างเงียบๆ ในการรู้ทันนั้น ความคิดที่เหนื่อยหนักจะค่อยๆ หมดแรงเอง
ใจไม่ใช่สิ่งของที่จับไว้ได้ ความคิดและอารมณ์เกิดขึ้นแล้วดับไปตามเงื่อนไข แม้ความคิดว่าต้องปล่อยวางก็ไม่ควรยึดเป็นภาระอีก เมื่อรู้ทันสิ่งที่เกิดขึ้นตามที่เป็น ความคิดที่หนักก็เบาลงเอง
