เราเห็นความชอบและไม่ชอบเช่นเดียวกับที่เป็นอยู่
จิตทำให้เกิดความชอบ จิตทำให้เกิดความไม่ชอบด้วย การเคลื่อนไหวเหล่านี้เกิดขึ้นและหายไปตามเงื่อนไขเช่นเดียวกับปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ เมื่อฤดูใบไม้ผลิมาถึง เราก็รู้ว่ามันเป็นฤดูใบไม้ผลิ เมื่อฤดูร้อนมาถึง เราก็รู้ว่าเป็นฤดูร้อน ในทำนองเดียวกัน ก่อนอื่นเราเรียนรู้ที่จะสังเกตสภาพอากาศของจิตใจอย่างที่มันเป็น
ปัญหาที่ลึกกว่านั้นมักจะไม่ใช่ความชอบหรือไม่ชอบตัวเอง แต่เป็นจิตใจที่สองที่ตามมา เมื่อมีความรู้สึกยินดีเกิดขึ้นและเราพูดว่า “ฉันต้องได้สิ่งนี้” มันจะกลายเป็นความผูกพัน เมื่อมีความรู้สึกไม่ยินดีเกิดขึ้นแล้วเรากล่าวว่า “สิ่งนี้ต้องดับไป” ก็จะกลายเป็นความเกลียดชัง เมื่อจิตใจสร้างปฏิกิริยาอื่นนอกเหนือจากปฏิกิริยาแรก ความทุกข์ก็จะยิ่งลึกลงไป
การฝึกฝนจึงไม่ใช่งานลบอารมณ์ เมื่อความรักปรากฏ จงรู้ว่าความรักปรากฏแล้ว เมื่อไม่ชอบปรากฏก็รู้ว่าไม่ชอบปรากฏ แต่อย่าอยู่ที่นั่นเพื่อสร้างตัวตนที่ตายตัว ผู้อื่นที่ตายตัว และเรื่องราวที่ใหญ่กว่า สิ่งที่เกิดขึ้นตามเงื่อนไขก็สามารถปล่อยให้ผ่านเงื่อนไขได้เช่นกัน
การทำสมาธิด้วยลมหายใจก็ทำงานในลักษณะเดียวกัน เมื่อลมเข้าก็รู้ว่าลมเข้า เมื่อลมออกก็รู้ว่าลมออก เราไม่เติมคำว่า “ดี” หรือ “ไม่ดี” “ฉันทำได้ดี” หรือ “ฉันล้มเหลว” เราเพียงแค่รู้ปรากฏการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นในขณะนี้ ความคิดและอารมณ์ในใจก็มองเห็นได้เช่นเดียวกัน
การปฏิบัติในปัจจุบันไม่ใช่การบังคับจิตใจให้เชื่อฟัง เป็นการเรียนรู้ที่จะรู้จิตให้ชัดเจน ดูเงื่อนไขแต่ละอย่างอย่างรอบคอบ และอย่าสร้างความผูกพันหรือความรังเกียจโดยไม่จำเป็น เมื่อเราสังเกตเห็นความชอบและไม่ชอบผ่านไป จิตใจก็จะค่อยๆ กลับไปสู่ความไหลเวียนตามธรรมชาติ
ความชอบและไม่ชอบเป็นการเคลื่อนไหวตามธรรมชาติที่เกิดขึ้นตามสภาวะ ความทุกข์จะเพิ่มขึ้นเมื่อเราเพิ่มความผูกพันและความเกลียดชังเข้าไปด้านบน การปฏิบัติคือการสังเกตจิตตามที่เป็นอยู่และปล่อยให้มันผ่านไปอย่างเงียบ ๆ ตามเงื่อนไข
