Zaten Var Olanı Açıkça Görmek

Güzel bir sabah, ama artık soğuk bir sabah da. Mevsim geçişlerinde henüz üşümediğini hissederken bile bedenini sıcak tutmalısın. Üşüdüğün düşüncesi belirmeden önce soğuk rüzgârla çoktan karşılaşmış olabilirsin ve farkına varmadan üşütebilirsin. "Henüz iyiyim" düşüncesi, şu anki durumunun hepsini sana bildirmez.

Çalışma da, zaten durduğun yerde yeniden bakılan bir şeydir. Çalışırken beliren bir düşünceyi alıp tekrar tekrar sorduğunda şuraya varırsın: Her şeyi olduğu gibi görmek uyanışın yoludur. Pratik, olmayanı yapmak değildir. Zaten var olanı olduğu gibi, doğru biçimde görmek ve fark etmektir.

Gerçek doğa, kimsenin yaptığı bir şey değildir. Pratik yapıyorsun diye yeniden var olmaz. Aslında nasılsa öyle durduğu için başka bir şey elde etmeye çalışmaktansa o doğayı doğrudan tanımalısın.

Aynanın üstünde toz birikirse doğru yansıtamaz. Aynı şekilde gerçek doğa cehalet, yanılsamalı düşünceler, ayırt edici düşünce ve bağlanmayla örtüldüğünde onu tanıyamazsın. Toza gömülmüş bir aynaya bakarken aynanın berraklığını bilmek zor olduğu gibi, yanılsamayla örtülüyken kendi doğanı da doğru göremezsin.

Bu yüzden pratik, durmadan eklemekte ya da yeni bir şey yapmakta yatmaz. Zaten var olanı olduğu gibi fark etmekte yatar. Gereksiz bağlanma eklemek yardımcı olmaz. Şu an burada neyin olduğuna ve onu görmeni neyin engellediğine, neyin örttüğüne bakmalısın.

Bir çiçek görünce onun çiçek olduğunu bilirsin. Bir ses duyunca onun ses olduğunu bilirsin. Bir düşünce belirince bir düşüncenin belirdiğini bilirsin. Yine de zihin hiçbir yerde durmaz. Burada durmak, nesneyi tanımakla kalmaz; sevip tutan ya da sevmeyip iten bir zihne bağlanmak demektir. Yalnızca tutkulu bağlılık ve bağlanma değil, reddeden zihin de durmak olur.

Bu, hiçbir şey yapmamak demek değildir. Zihnini onlara sabitlemeden her şeyi olduğu gibi fark etmek demektir. Bu, düşüncesizlik ve durmamak pratiğidir. Bir düşüncenin belirdiğini ona bağlanmadan bilirsin; ne görürsen ne duyarsan onu yakalayıp kendin yapmazsın.

Uyanış, olmayanı yapıp elde etmek değil; en baştan beri var olanı engelsiz, doğrudan görmektir. Olanı olduğu gibi bilmek ve görmek, vipassana pratiğiyle de buluşur. Burada kendi doğanı görmek (gyeonseong) bir adım daha ileri gider ve fark edeni bile aşmaya götürür. "Ben fark ediyorum" diyen o özneye bakarsın ve yalnızca farkındalığın kaldığı yere doğru ilerlersin.

O hâle hemen ulaşamasan bile şimdilik yapılacak pratik açıktır. Gücünü şeyleri olduğu gibi fark etmeye ve doğrudan görmeye ver. Zihin bir nesneye tepki verdiğinde onu tutmaya ya da itmeye kadar izleme; yalnızca görme pratiğini sürdür. Daha da ileri gidip fark edeni bile aşmak, kendi doğanı görme hâline varır.

Uyanış, aslında var olana gözünü açmaktır; olmayanı yaratmak ya da yeni edinmek değildir. Bu anlamı açıkça gördüğünde ve derinden güvendiğinde, bir şeyi zorla var etmeye çalışan zihni bırakabilirsin. Böyle bıraktığında gerçek doğa kendi bütünlüğünü kendiliğinden gösterir.