Thấy Rõ Điều Vốn Đã Có Sẵn

Buổi sáng tốt lành, nhưng giờ đây cũng là buổi sáng lạnh. Khi trời chuyển mùa, bạn cần giữ ấm cơ thể ngay từ lúc chưa thấy lạnh. Trước khi ý nghĩ về cái lạnh khởi lên, bạn có thể đã đón gió rét, và có thể bị cảm mà không hay. Ý nghĩ "mình vẫn ổn" không thể cho bạn biết hết tình trạng hiện tại.

Việc học cũng vậy, bạn nhìn lại ngay tại chỗ mình đang đứng. Khi bạn lấy một ý nghĩ khởi lên lúc học mà hỏi đi hỏi lại, bạn đi đến chỗ này: thấy đúng như thật chính là con đường giác ngộ. Tu tập không phải là tạo ra điều chưa có. Đó là thấy cho đúng và nhận biết điều vốn đã có, đúng như nó là.

Bản tánh không phải là thứ ai đó tạo ra. Nó cũng không mới sinh ra vì bạn tu tập. Nó vốn có sẵn như thế, nên thay vì tìm cầu điều gì khác, bạn cần biết thẳng bản tánh ấy.

Khi bụi phủ trên gương, gương không soi rõ được. Cũng vậy, khi bản tánh bị vô minh, vọng niệm, phân biệt và chấp trước che phủ, bạn không nhận ra nó. Như nhìn một tấm gương đầy bụi thì khó biết độ trong sáng của gương, khi còn bị vọng tưởng che lấp, bạn không thấy đúng được tánh của chính mình.

Vì vậy, tu tập không nằm ở chỗ thêm mãi hay tạo ra điều mới. Nó nằm ở chỗ nhận biết điều vốn đã có, đúng như nó là. Thêm vào những chấp trước không cần thiết cũng chẳng giúp ích gì. Bạn cần nhìn xem hiện giờ có gì, và điều gì che phủ khiến bạn không thấy.

Thấy hoa, bạn biết đó là hoa. Nghe tiếng, bạn biết đó là tiếng. Khi ý nghĩ khởi lên, bạn biết ý nghĩ đang khởi. Nhưng tâm không trụ ở đâu cả. Trụ ở đây không dừng lại ở chỗ nhận ra đối tượng; đó là bị trói bởi tâm thích mà nắm giữ, hay ghét mà đẩy ra. Không chỉ luyến ái và chấp trước, mà tâm chối bỏ cũng trở thành sự trụ.

Điều này không có nghĩa là không làm gì cả. Đó là nhận biết đúng như sự việc, mà không giữ chặt tâm vào đó. Đây là thực hành vô niệm và vô trụ. Bạn biết ý nghĩ đang khởi mà không bị nó trói; thấy hay nghe điều gì, bạn cũng không nắm lấy để biến nó thành của mình.

Giác ngộ không phải là tạo ra rồi đạt được điều chưa có; đó là thấy thẳng, không chướng ngại, điều vốn có từ đầu. Biết và thấy điều đang có đúng như nó là cũng tương thông với thực hành minh sát (vipassana). Ở đây, kiến tánh (gyeonseong) tiến thêm một bước, dẫn đến việc vượt qua cả người nhận biết. Bạn quan sát chính chủ thể ấy, cái "tôi đang nhận biết", và tiến về nơi chỉ còn sự nhận biết.

Dù bạn chưa thể đến ngay cảnh giới ấy, việc tu tập trước mắt vẫn rõ ràng. Hãy dồn sức vào việc nhận biết sự vật đúng như chúng là và thấy thẳng chúng. Khi tâm phản ứng với đối tượng, đừng theo nó vào nắm giữ hay đẩy ra; hãy tiếp tục thực hành chỉ đơn giản là thấy. Đi xa hơn nữa, vượt qua cả người nhận biết sẽ dẫn đến cảnh giới kiến tánh.

Giác ngộ là mở mắt trước điều vốn có, không phải tạo ra hay mới đạt được điều chưa có. Khi bạn thấy rõ ý nghĩa này và tin sâu vào đó, bạn có thể buông tâm đang cố ép một điều gì thành hình. Khi bạn để yên như vậy, bản tánh chân thật tự bày lộ sự trọn vẹn của nó.