Zelfs nadat we onze natuur hebben gezien, lossen gewoonten langzaam op.

Geen geest is geen verdoofde toestand waarin er helemaal geen geest is. Het is de plaats waar de oorspronkelijke geest zichzelf openbaart zoals hij is, bevrijd van de kracht van onderscheidende gedachten en waanvoorstellingen die aan ons vastklampen en ons door elkaar schudden. Het is de heldere plek voordat gedachten over goed en slecht, winst en verlies opkomen.

Als we die plek helemaal hebben gezien, kunnen we zeggen dat er geen aparte treden meer zijn om te beklimmen. Als we onze aard duidelijk hebben gezien, wat zouden we dan nog meer kunnen bereiken? Dit is de reden waarom Seon spreekt over in één keer zien en in één keer eindigen.

Maar dit in woorden begrijpen is iets anders dan het daadwerkelijk laten verdwijnen van misleidende gedachten in het leven. Zelfs als we één gedachte terugdraaien en onze aard onder ogen zien, kunnen al lang bestaande gewoonten en karma weer naar boven komen via het lichaam, de spraak en relaties. Wat dan nodig is, is niet het ontwaken te ontkennen, maar om te rijpen wat in het dagelijks leven is gezien.

Een deur kan één keer opengaan. Maar het stof in de kamer verdwijnt niet allemaal van de ene op de andere dag. Als we weten dat de deur open is, laten we nu het licht binnen, zien het stof dat zich heeft verzameld en vegen het stilletjes weg. Oefening is niet het werk van het in vorm dwingen van iets onbekends. Het is de dagelijkse bevestiging dat de reeds waargenomen geest niet vertroebeld raakt.

Je hoeft dus niet ongeduldig te worden als je over no-mind spreekt. Als we zien dat er misleidende gedachten blijven bestaan, is juist dat zien de plaats van beoefening. Wanneer gehechtheid toeneemt, zien we gehechtheid. Wanneer de discriminatie toeneemt, zien we discriminatie en keren we terug naar het heldere licht van de oorspronkelijke natuur. Niet pretenderen compleet te zijn, maar eerlijk de resterende gewoonten oplossen, is de houding van de praktijk.